Nieuws

Werkbezoek Roemenië 12 t/m 17 december 2019

Plaatsingsdatum: 16 februari 2020

 

Deelnemers: Marry Rigterink, Henk Henniphof, Julius Kwakernaak en Henk Huls

Om ca. 11.15 zijn we per auto vanuit Zwolle naar het vliegveld Eindhoven vertrokken, waar we om ca. 13.15 aankomen. Ruim op tijd dus. We hadden thuis al ingecheckt en geen ruimbagage mee; daardoor verliepen de controles snel.

Wel lang wachten dus. Bij het scannen van de (hand)bagage moesten enkelen de koffer open maken, waaronder ik (Henk). Mijn Bijbel lag bovenop en die werd eruit gehaald voor een testje. Er werd iets op het kaft gesmeerd, waarna even gewacht werd op een reactie. Het was in orde, maar wat ze daarmee testten was ons niet duidelijk.

We zitten ruim op tijd in het vliegtuig, maar het duurt vrij lang voor we opstijgen. Pas om 16.40 gaan we de lucht in. Het begint al donker te worden en al snel zitten we in de wolken en zien helemaal niets meer. Als we verder stijgen en boven de wolken komen blijkt de zon nog niet onder: aan de horizon zien we nog een rode gloed. Het is een mooie rustige vlucht.

Om ca. 19.45 landen we in Cluj, waar Csaba ons op staat te wachten. Hij heeft een VW-busje gehuurd om ons op te halen. Dan volgt een ruim 3 uur durende rit naar Petrosani, waar we om 23.30 plaatselijke tijd aankomen. Een Hongaarse vrouw reist met ons mee. Zij moet dit weekend enkele muziekkanten en concerten beoordelen.

Als we aankomen is Vera al in het appartement. Wij eten en drinken nog wat en gaan dan slapen.

Na een goede nacht staan we om ca. 8 uur op en ontbijten we. Om 10.30 komt Csaba met een lading fruit voor de kerstpakketten. Hij gaat na het uitladen weer op pad om nog meer ingrediënten voor de pakketten te halen. Csaba heeft van de burgerlijke gemeente 65 pakketjes gekregen met als inhoud chips, koekjes en chocolade.

’s Middags hebben we de (kunst)kerstboom opgezet in de school en de geluidsinstallatie getest. Verder hebben we presentjes gemaakt van kaneelstaafjes, bij elkaar gebonden met een lintje, een gedroogd sinaasappelschijfje en anijs. De pakketjes werden compleet gemaakt met chocolade, appels en sinaasappels.

Hierna zijn we naar een concert geweest met pianisten, die in wisselende samenstelling met z’n tweeën speelden. Tot slot zelfs met z’n drieën op één piano. Ze speelden stukken van Robert Schumann en Klara Schumann. Klara Josephine Wieck (1819-1896) was een Duitse pianiste, componiste, pianodocente. Zij trouwde in 1940 met Robert Schumann (1810-1856), een Duitse componist, pianist, dirigent en muziekcriticus.

Na afloop weer naar het appartement van Kandila, waar we heerlijke lasagne voorgezet kregen. Daarna nog wat gezellig nagepraat en met ons vieren herinneringen opgehaald.

Bovendien was er taart, omdat Kandila 15 jaar bestond.

’s Morgens verdere voorbereidingen voor het kerstfeest en de kerstpakketten naar de school gebracht. In de aula van de school en het internaat zal het kerstfeest gevierd worden. ’s Middags voor het kerstfeest enkele ouderen opgehaald met het busje van de school.

Csaba heet de aanwezigen, waaronder ca. 50 ouderen welkom. Er is slechts één man aanwezig, een weduwnaar. De overige ouderen zijn vrouw; allemaal (?) weduwe.

De predikant van de Hervormde kerk in Petrosani doet de meditatie. Dat is bijzonder, want Csaba heeft hem al meerdere jaren hiervoor gevraagd, maar hij heeft daarin nooit toegestemd. Dus moest Csaba telkens op zoek naar en predikant uit een aangrenzende gemeente.

Wel jammer dat hij direct daarna weer vertrekt zonder bijwonen van de verdere viering van het kerstfeest. Ook in gesprekje met enkele ouderen kan er niet af.

Er hebben diverse koortjes gezongen, waaronder een koor van de Baptistengemeente uit Petrilla (een dorpje in de buurt) en een kinderkoortje van het internaat. Enkele jongens hebben ellenlange gedichten opgezegd. Helaas alles in het Hongaars, dus voor ons niet te volgen.

Vervolgens wordt nog een serie foto’s op de beamer getoond van leden van Kandila en leden die inmiddels overleden zijn.

De ouderen genieten ervan. Vaak reageren ze emotioneel als je met hen probeert te praten. Ze willen iets vertellen, maar spreken slechts Hongaars. De meesten zijn erg eenzaam; er is nauwelijks familie die naar hen omkijkt. Omdat er ter plaatse geen werk is, trekken degenen die dat kunnen weg om elders te werken; meestal naar het buitenland.

Hierna krijgen ze een streekgerecht voorgeschoteld: gehakt, gewikkeld in koolbladeren en worstjes. Gemaakt door de keuken van het internaat. Ze vinden het heerlijk, maar als je alleen bent ga je dat soort gerechten niet maken.

Ik zit aan tafel bij de enige man die lid is van Kandila. Hij heeft zijn Ipad bij zich waarmee hij foto’s maakt. Hij laat mij zijn hondje zien en maakt mij duidelijk dat dat het enige is wat hij nog heeft. Zijn kinderen kijken niet naar hem om. Tijdens de maaltijd legt hij een stukje worst op de rand van zijn bord en wikkelt dat later in een servetje: voor zijn hondje.

De ouderen blijven nog een poos napraten: de meesten zien elkaar zelden, omdat men geen vervoer heeft en de afstanden lopend moeten worden afgelegd.

Vervolgens gaat ieder weer naar huis. De ouderen die opgehaald zijn worden nu ook weer thuisgebracht.

We beginnen de dag rustig. Omdat het contact met de predikant in Petrosani wat moeizaam verloopt, gaan we naar de kerk in Petrilla. Die dienst begint pas om 12.00 uur, omdat de predikant eerst elders een dienst heeft. De predikant preekt over de genezing van de blinde man (Markus 10).

Na de dienst gaan we eerst weer terug naar Kandila, om ons om te kleden voor een wandeling in de bergen, waar sneeuw ligt. Het is bijna 20 km rijden over slechte wegen. Op de plaats van bestemming gaan we eerst eten. We krijgen allemaal een flink bord met diverse soorten vlees, komkommer, kaas, wordt (alles koud). Niemand eet het bord leeg, zo veel.

Vervolgens maken we een wandeling, verder de berg op. Volgens Csaba zitten we op een hoogte van ca. 1.500 meter. Een grote st. bernardhond, van het restaurant, gaat met ons mee. Onderweg zien we sporen van diverse dieren in de sneeuw; o.a. van een beer.

Na de wandeling staat in de cabana (huis) hete soep op ons te wachten. Onderweg zien we diverse bevroren watervallen; prachtig!

Op de terugweg (inmiddels is het donker) stoppen we een paar keer om te genieten van het uitzicht over Petrosani en Pretilla.

Als we spreken over het programma van de volgende dag, vertelt Csaba dat de orthodoxe priester twee huizen voor oude mensen heeft opgezet. Ze slapen daar met 2 personen op een kleine kamer waar net twee bedden en twee kastjes kunnen staan. Csaba zou ook wel zoiets willen, maar dit is niet het niveau wat hij voor ogen heeft. Het is wel beter dan de tehuizen waar men met meerderen op een kamer woont en slaapt. De bewoners van de tehuizen van de orthodoxe kerk betalen 1300 lei (ca. € 300,-) per maand. Vaak wordt een deel door familie of vrienden betaald, omdat ze zelf het geld niet hebben. Csaba ziet het op korte termijn niet gebeuren, maar iets dergelijks heeft hij wel voor ogen. Hij refereert daarbij aan hetgeen hij destijds in Nederland heeft gezien (woon-zorg centrum De Havezathe, dat inmiddels is afgebroken en ruimer herbouwd).

We gaan op bezoek bij enkele weduwen en bezoeken daarna een van de tehuizen die de orthodoxe kerk heeft opgezet.

De bezoeken:

  • Mevr. 1:

    weduwe 83 jaar. Heeft dochter in Petrosani, zoon in Amerika en zoon in Hongarije. Pensioen € 350,-; netto te besteden na aftrek alle vaste lasten € 80,-

  • Mevr. 2:

    weduwe 86 jaar. Diabetes; met medicijnen onder controle. Pensioen € 150,-. Zoon helpt financieel.  Was actief lid van Kandila, maar heeft moeite met lopen.

  • Mevr. 3:

    Mevr. 3:              weduwe 86 jaar. Zoon en dochter; zoon overleden. Heeft hulp voor schoonmaak. Loopt slecht; veel pijn. Verder heeft ze het goed zegt ze. Mooi ruim appartement. Pensioen 1700 lei (ca.€ 350,-). Gaat voor kleine boodschappen naar de markt. Zoon haalt één per week melk bij de boer.

  • Mevr. 4:

    weduwe 86 jaar. Woont in de Kolonie (armste buurt van Petrosani). Eén zoon; woont vlakbij. Zelf woont ze, ondanks de winter, in een kleine aanbouw bij het huis om op stookkosten te besparen. Is aan huis gebonden door evenwichtsstoringen. Kolen moet ze kopen van de zigeuners, waarvan de helft vaak stenen zijn. Straat in de Kolonie. Twee-onder-een-kap woningen.

  • Mevr. 5:

    weduwe; zegt dat ze 80 is, maar volgens Csaba is ze ouder. Woont is één van de tehuizen van de orthodoxe kerk. Heeft een zoon die haar regelmatig bezoekt. Zoon wil haar huis in de Kolonie verkopen, maar dat wil ze niet.

Straat in de Kolonie. Twee-onder-een-kap woningen.

Het tehuis van de orthodoxe kerk heeft kleine kamers, waar twee bedden staan. Je kunt er net tussendoor lopen. Onder het bed een lade voor kleding en wat persoonlijke spullen. Op de gang is een toilet en een badkamer (douche). Verder is er een lange gang waar fauteuils staan; daar zitten de bewoners op een rijtje.

Csaba zou in ieder geval elke bewoner een eigen kamer geven en een betere gezamenlijke huiskamer.

Eind van de dag wandelen we naar de school en ontmantelen we de kerstboom. Daarna lopen we nog even over de kerstmarkt, waar het erg rustig is.

We sluiten ons bezoek af met een diner in een restaurant. Csaba eet alleen een bak groente; hij is aan het afvallen. Sinds de zomer is hij 37 kg kwijt. We nemen alvast afscheid van Vera, omdat ze er de volgende morgen niet bij kan zijn. Hierna zijn we terug naar Kandila gewandeld.

Terug in Kandila spreek ik met Csaba nog over de financiën. Voor het komende jaar zijn, evenals de laatste maanden van 2019, zijn de posten “salaris” en “hulp” uit de begroting gehaald. Alles wordt nu gedaan door vrijwilligers. Er is geen post voor structurele hulp aan de leden. Hulp wordt nu gegeven als het nodig is. Vera werkt nu volledig op een school met kinderen met een achterstand, autisme, HDHD, enz. Csaba heeft een aangepaste begroting gemaakt.

We moeten op tijd opstaan: om 8 uur zullen Csaba en Christi klaar staan om ons naar het vliegveld in Cluj te brengen. Dat is bijna 4 uur rijden. We komen er om 12.30 aan. De beveiliging is nogal kritisch: iedereen moet de schoenen uit. Mijn toilettas wordt helemaal uitgepakt en Marry moet haar flesjes water inleveren.

Het vliegtuig vertrekt mooi op tijd. Ook nu is het een rustige vlucht. Bij de rit van Eindhoven naar Zwolle hebben we wat last van files, maar met wat vertraging komen we weer veilig thuis.

2020-02-16T20:07:10+00:00